İskelelerde İş Güvenliği

İskeleler, özellikle inşaat sektöründe yüksekte çalışmak için yaygın olarak kullanılan geçici yapılardır. Ancak yanlış kurulan, kontrolsüz veya hatalı kullanılan iskeleler, yüksekten düşme kazalarının başlıca kaynaklarından biridir. İskele güvenliği, bu nedenle inşaat iş güvenliğinin kritik bir parçasıdır.

İskele kaynaklı kazalar; iskelenin çökmesi, düşme veya üzerinden malzeme düşmesi şeklinde olabilir. Bu kazaların çoğu, doğru kurulum, kontrol ve kullanımla önlenebilir.

İskele Türleri

İşin niteliğine göre farklı iskele türleri kullanılır. Cephe iskeleleri (bina cephesi boyunca), seyyar (tekerlekli) iskeleler, asılı iskeleler ve kule iskeleler başlıca türlerdir. Her tür, kendine özgü kurulum ve güvenlik gereksinimlerine sahiptir. İşe uygun iskele seçimi, güvenliğin ilk adımıdır.

Güvenli Kurulum

İskelelerin güvenliği, doğru kurulumla başlar. İskele, sağlam ve düz bir zemine kurulmalı; dengeli, yük taşıyabilecek şekilde monte edilmelidir. Kurulum, iskele kurma konusunda eğitimli ve yetkili kişilerce yapılmalıdır. Platformlar tam ve sağlam olmalı, boşluk bırakılmamalıdır. İskele, bina veya yapıya uygun şekilde sabitlenmelidir.

• Sağlam zemin: Düz, taşıyıcı, oturmayan zemin
• Yetkili kurulum: Eğitimli kişilerce montaj
• Tam platform: Boşluksuz, sağlam çalışma yüzeyi
• Korkuluk: Düşmeyi önleyen kenar koruması
• Sabitleme: Yapıya bağlanma, devrilmeyi önleme
• Erişim: Güvenli merdiven veya geçiş

Korkuluk ve Düşme Önleme

İskelelerde düşmeyi önlemenin temel yolu, kenar korkuluklarıdır. Çalışma platformunun kenarlarında; ana korkuluk, ara korkuluk ve etek tahtası (malzeme düşmesini önleyen) bulunmalıdır. Korkuluklar, çalışanın iskeleden düşmesini engelleyen toplu koruma önlemidir ve kişisel donanımdan önce gelir. Etek tahtası ise alttaki kişileri düşen malzemeden korur.

İskele Kontrolü

İskeleler, kurulduktan sonra ve düzenli aralıklarla yetkili kişilerce kontrol edilmelidir. Kontrol; iskelenin sağlamlığını, platformların durumunu, korkulukların varlığını ve sabitlemeyi kapsar. Olumsuz hava koşulları (fırtına, yoğun yağış) sonrası ve iskelede değişiklik yapıldığında yeniden kontrol gerekir. Kontrol sonucu uygun bulunmayan iskeleler, düzeltilene kadar kullanılmamalıdır. Genellikle iskelelerde durumunu gösteren etiket sistemi (yeşil/kırmızı) kullanılır.

İskele Kurulum ve Söküm Sırasındaki Riskler

İskele kazalarının önemli kısmı, iskele tam kurulmadan ya da sökülürken yaşanır; çünkü bu aşamalarda korkuluk ve platformlar henüz tam değildir. Bu nedenle iskele kurulum ve sökümü yalnızca eğitimli iskele kurulum elemanları tarafından, düşme durdurucu sistem (paraşüt tipi emniyet kemeri) kullanılarak yapılmalıdır. Kurulum sıralaması ve bağlantı noktaları üretici talimatına uygun olmalıdır.

İskele Etiketleme Sistemi (Scaffold Tag)

Güvenli bir uygulama, iskelenin kullanıma uygun olup olmadığını gösteren etiket (tag) sistemidir. Yeşil etiket iskelenin kontrol edilip güvenli olduğunu, kırmızı etiket kullanılmaması gerektiğini gösterir. Etiket, son kontrol tarihini ve kontrolü yapan yetkiliyi içerir. Çalışanlar iskeleye çıkmadan önce etikete bakmalı; etiketsiz veya kırmızı etiketli iskeleye çıkılmamalıdır. İskele, olumsuz hava ve değişikliklerden sonra yeniden kontrol edilir.

Sonuç

İskeleler, yüksekte çalışmanın yaygın araçlarıdır ancak yanlış kurulduklarında veya kullanıldıklarında düşme ve çökme kazalarının önemli kaynağıdır. Güvenlik; işe uygun iskele seçimi, sağlam zemine yetkili kişilerce kurulum, tam platform, kenar korkulukları, yapıya sabitleme ve güvenli erişimle sağlanır. İskeleler düzenli ve olumsuz hava sonrası kontrol edilmeli, etiket sistemiyle durumu belirtilmelidir. Seyyar iskeleler yalnızca boşken ve tekerlekleri kilitli hareket ettirilmelidir. Kontrolden geçmemiş iskeleye çıkmak ciddi risk taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ayrıca inceleyin: İnşaatta Elektrik Güvenliği