Yüksekte Çalışma Güvenliği

Yüksekte çalışma, çalışanın düşerek yaralanma riski taşıdığı her türlü çalışmadır. İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliğine göre, seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her yer yüksekte çalışma kapsamında değerlendirilir. Uygulamada genellikle iki metre ve üzeri yükseklikler bu kapsamda ele alınır.

Yüksekten düşme, inşaat sektöründe ve birçok sektörde ölümlü iş kazalarının başlıca nedenidir. Bu nedenle yüksekte çalışma, en sıkı İSG önlemlerini gerektiren faaliyetlerden biridir.

Yüksekte Çalışma Nerelerde Söz Konusu Olur?

Yüksekte çalışma yalnızca inşaatla sınırlı değildir. Birçok farklı durumda ortaya çıkar:

• İskele, platform ve çatılarda çalışma
• Merdiven ve seyyar platformlarla yapılan işler
• Cephe temizliği ve bakım işleri
• Direk, kule ve anten çalışmaları
• Asansör boşlukları ve kenar boşlukları yakınında çalışma
• Depolarda yüksek raf işlemleri

Düşme Önleme Hiyerarşisi

Yüksekte çalışmada korunma, belirli bir öncelik sırasına göre sağlanır. Önce düşme tehlikesinin tamamen ortadan kaldırılması, mümkün değilse toplu koruma, en son olarak da bireysel koruma tercih edilir.

1. Tehlikeyi Ortadan Kaldırma

En etkili yöntem, yüksekte çalışma ihtiyacını ortadan kaldırmaktır. Örneğin işin yerde hazırlanıp yukarı kaldırılması ya da uzaktan kumandalı ekipman kullanımı, çalışanı tehlikeden tamamen uzaklaştırır.

2. Toplu Koruma Sistemleri

Tehlike kaldırılamıyorsa, tüm çalışanları koruyan toplu sistemler kullanılır: kenar korkulukları, güvenlik ağları, kapaklı platformlar. Bunlar bireysel ekipmana göre önceliklidir çünkü çalışanın dikkatine veya doğru kullanımına bağlı değildir.

3. Bireysel Koruma (KKD)

Toplu koruma yeterli değilse, kişisel düşme durdurma sistemleri devreye girer. Bunların başında paraşüt tipi emniyet kemeri, yaşam hattı ve şok emici lanyard gelir.

Yüksekte Çalışmada Temel Kurallar

• Çalışma öncesi mutlaka risk değerlendirmesi yapılmalı
• İskele ve platformlar standartlara uygun kurulmalı ve denetlenmeli
• Çalışanlar yüksekte çalışma eğitimi almalı
• Emniyet kemeri uygun bir bağlantı noktasına kancalanmalı
• Olumsuz hava koşullarında (fırtına, buzlanma) çalışma durdurulmalı
• Düşme durdurma sonrası kurtarma planı hazır olmalı

Düşme Sonrası Kurtarma

Yüksekte çalışma planlamasında sıklıkla atlanan bir konu, düşme sonrası kurtarmadır. Emniyet kemeriyle asılı kalan bir çalışan, hareketsizlik nedeniyle kısa sürede ortostatik şok (askı travması) yaşayabilir. Bu nedenle her yüksekte çalışma öncesinde, düşme durumunda çalışanın hızla kurtarılmasını sağlayacak bir kurtarma planı hazırlanmalıdır.

İskele Güvenliği

Yüksekte çalışmanın en yaygın yöntemi iskele kullanımıdır ve iskele kaynaklı kazalar oldukça sıktır. Güvenli iskele için kurulum yetkin kişilerce yapılmalı, iskele zemine sağlam oturmalı, çalışma platformları tam döşenmeli ve kenar korkulukları eksiksiz olmalıdır. İskeleler kurulduktan sonra ve düzenli aralıklarla denetlenmeli, uygunluk etiketiyle işaretlenmelidir.

İskeleye çıkış ve iniş güvenli merdivenlerle yapılmalı, iskele üzerinde aşırı yük bulundurulmamalıdır. Olumsuz hava koşullarından sonra iskele yeniden kontrol edilmelidir.

Sonuç

Yüksekte çalışma, doğru önlemlerle güvenli hale getirilebilen ancak ihmal edildiğinde ölümcül sonuçlar doğuran bir faaliyettir. Tehlikeyi ortadan kaldırma, toplu koruma ve bireysel koruma hiyerarşisine uyulması, eğitim ve denetimin sağlanması, yüksekte çalışmada hayat kurtarır. Hiçbir iş, bir çalışanın hayatını riske atacak kadar acil değildir.

Sıkça Sorulan Sorular