Beton ve Kalıp İşlerinde Güvenlik

Beton ve kalıp işleri, inşaat sektörünün temel faaliyetlerindendir ve kendine özgü riskler taşır. Kalıpların kurulması, beton dökümü ve kalıp sökümü aşamaları; çökme, düşme, makine ve kimyasal riskleri bir arada barındırır. Bu işler, hem fiziksel güç gerektirir hem de teknik dikkat ister.

Beton ve kalıp işlerindeki risklerin önemli bir kısmı, kalıpların taşıdığı büyük yüklerden kaynaklanır. Taze beton çok ağırdır ve kalıplar bu yükü güvenle taşıyamazsa, ciddi çökme kazaları yaşanabilir.

Beton ve Kalıp İşlerindeki Riskler

• Kalıp çökmesi: Yetersiz kalıbın beton yüküyle çökmesi
• Yüksekten düşme: Kalıp kurma/sökme sırasında düşme
• Beton pompası: Yüksek basınçlı hat ve hortum kazaları
• Kimyasal yanık: Taze betonun cilt ve göz teması
• Ağır kaldırma: Kalıp elemanları ve donatı taşıma
• Çıkıntılı donatılar: Demir filizlere düşme/saplanma

Kalıp Güvenliği

Kalıp güvenliğinin temeli, kalıbın taze betonun ağırlığını ve döküm sırasındaki dinamik yükleri güvenle taşıyacak biçimde tasarlanması ve kurulmasıdır. Kalıplar; sağlam malzemeden, doğru hesaplarla ve yeterli destekle (iskele, dikme) kurulmalıdır. Kalıp ve destekleri, döküm öncesi kontrol edilmelidir. Yetersiz veya hatalı kurulan bir kalıp, beton dökümü sırasında çökerek hem üstteki çalışanların düşmesine hem de alttakilerin ezilmesine yol açabilir.

Düşme Koruması

Kalıp kurma ve sökme işleri genellikle yüksekte yapıldığı için düşme riski yüksektir. Kalıp platformlarının kenarları korkulukla korunmalı, boşluklar kapatılmalı ve gerektiğinde düşme durdurma sistemleri kullanılmalıdır. Ayrıca dikey donatı demirlerinin (filizlerin) uçları, üzerine düşülmesi halinde saplanmayı önlemek için koruyucu başlıklarla kapatılmalıdır. Bu basit önlem, ciddi yaralanmaları önler.

Taze Beton ve Kimyasal Risk

Taze beton, çoğu kişinin bilmediği bir tehlike taşır: alkali (bazik) yapısı nedeniyle cilt ve gözle uzun temasta kimyasal yanık ve tahrişe yol açar. Taze betonla çalışanlar; su geçirmez eldiven, koruyucu giysi ve gözlük kullanmalıdır. Betonun cilde veya göze değmesi durumunda, hemen bol suyla yıkanmalıdır. Diz çökerek beton işlemek de dizlerde yanığa yol açabilir; bu yüzden uygun koruma kullanılmalıdır.

Beton Pompası Güvenliği

Beton pompaları, betonu yüksek basınçla taşıdığı için özel riskler taşır. Pompa hatlarındaki tıkanma ve ani basınç boşalması, hortumun şiddetle savrulmasına yol açabilir. Pompa, yetkili operatörlerce kullanılmalı; hat ve bağlantılar sağlam olmalıdır. Pompa boşaltım ucunun yakınında gereksiz kişi bulunmamalı, tıkanma giderme işlemleri güvenli prosedürle yapılmalıdır. Ayrıca pompa kollarının elektrik hatlarına teması da ciddi bir risktir.

Sonuç

Beton ve kalıp işleri; kalıp çökmesi, yüksekten düşme, beton pompası kazaları, taze betonun kimyasal yanığı, ağır kaldırma ve çıkıntılı donatı riskleri taşır. Risklerin önemli kısmı, kalıpların taşıdığı büyük yüklerden kaynaklanır. Güvenlik; kalıbın betonun yükünü taşıyacak biçimde sağlam tasarlanması ve kurulması, döküm sırasında izlenmesi, düşme koruması (korkuluk, donatı başlıkları), taze betona karşı KKD kullanımı ve beton pompasının güvenli işletimiyle sağlanır. Kalıp, ancak beton gerekli dayanıma ulaştıktan sonra sökülmelidir; erken söküm ölümcül çökmeye yol açar. Bu önlemler, beton ve kalıp işlerini güvenli kılar.

Sıkça Sorulan Sorular