İş sağlığı ve güvenliği, artık yalnızca sahada değil, dijital ortamda da yürütülen bir süreçtir. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi atamaları, sözleşmeler, eğitim ve sertifika takibi; hepsi devletin resmi yazılım sistemleri üzerinden kayda geçer ve denetlenir. Bu rehberde İSG’nin dijital omurgasını oluşturan iki temel sistemi — İSG-KATİP ve İBYS — ile İSG yazılımlarının genel rolünü ele alıyoruz.
İSG-KATİP Nedir?
İSG-KATİP, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen resmi bir yazılım sistemidir. 6331 sayılı Kanun’la İSG hizmetlerinin zorunlu hale gelmesinin ardından, bu hizmetlerin elektronik ortamda kaydedilmesi, atanması ve takip edilmesi için kullanılır. Sistem e-Devlet ile entegre çalışır; SGK ve MERNİS gibi diğer kamu altyapılarıyla eş zamanlıdır.
İSG-KATİP üzerinden yürütülen başlıca işlemler:
- OSGB, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin kaydı
- İşyerlerine İSG profesyoneli atama (görevlendirme)
- Sözleşmelerin oluşturulması, onaylanması ve feshi
- Eğitim, staj ve sertifika süreçlerinin takibi
- İSG hizmeti almayan işyerlerinin tespiti ve cezai sürecin başlatılması
Atama ve Karşılıklı Onay Süreci
İSG-KATİP’in en kritik özelliği, atamaların karşılıklı onayla geçerli hale gelmesidir. Süreç tipik olarak şöyle işler:
OSGB veya işveren, sistemde görevlendirmeyi başlatır; ardından hem işveren (e-Devlet şifresiyle) hem de atanan İSG profesyoneli sözleşmeyi onaylar. Onaylar belirlenen süre içinde yapılmazsa sözleşme sistem tarafından otomatik iptal edilir. Onay tamamlanınca, işyeri devlet nezdinde “İSG hizmeti alıyor” olarak görünür ve hizmet resmen başlamış sayılır.
İBYS ve Diğer Yazılımlar
İBYS (İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Yönetim Sistemi), sağlık gözetimi ve İSG verilerinin Bakanlığa elektronik olarak iletildiği, yetkilendirilmiş yazılımları kapsayan sistemdir; örneğin işyeri hekiminin düzenlediği kayıtların (e-reçete dahil) merkezi sisteme aktarılması bu kapsamdadır. Bunların dışında, işletmeler kendi süreçlerini yönetmek için çeşitli özel İSG yazılımları da kullanır: risk değerlendirmesi, ramak kala bildirimi, eğitim takibi, KKD zimmet kaydı ve periyodik kontrol hatırlatıcıları gibi.
| Sistem | Amaç |
|---|---|
| İSG-KATİP | Atama, sözleşme, sertifika takibi (resmi) |
| İBYS | Sağlık gözetimi verilerinin Bakanlığa iletimi |
| Özel İSG yazılımları | Risk, ramak kala, eğitim, KKD, kontrol takibi |
Sahadan Örnek Vaka
Bir işletme, OSGB ile anlaşır ve “işi hallettik” diye düşünür. Ancak işveren, İSG-KATİP’teki sözleşmeyi e-Devlet üzerinden onaylamayı unutur; süre dolunca sözleşme otomatik iptal olur. Bir denetimde, işyeri sistemde “İSG hizmeti almıyor” görünür ve idari para cezasıyla karşılaşır. Ders: Dijital sistemlerde, işlem tamamlanmadan hiçbir şey “yapılmış” sayılmaz. Sahada uzman gelse bile, İSG-KATİP’te karşılıklı onay tamamlanmadıysa, devlet nezdinde hizmet resmen başlamamıştır. Bu yüzden işveren, OSGB ile anlaşmanın ardından mutlaka e-Devlet’ten sisteme girip onayı vermeli ve atamaların geçerliliğini düzenli kontrol etmelidir. Dijital takibin avantajı şeffaflık ve kolaylıktır; ama bu kolaylık, ancak adımlar zamanında ve eksiksiz tamamlandığında işe yarar. Unutulmamalı: denetimlerde artık birincil kanıt sahadaki değil, sistemdeki kayıttır; bu yüzden dijital süreçleri ihmal etmek, sahadaki iyi niyeti bile görünmez kılabilir.
- ☐ İSG profesyoneli ataması İSG-KATİP’te yapıldı mı?
- ☐ İşveren e-Devlet’ten sözleşmeyi onayladı mı?
- ☐ Atanan profesyonel de onayını verdi mi?
- ☐ Onaylar süresi içinde tamamlandı mı?
- ☐ Atama süreleri ve geçerlilik düzenli kontrol ediliyor mu?
- ☐ Sözleşme türü işyeri tehlike sınıfına uygun mu?
- ☐ Sağlık gözetimi kayıtları İBYS’ye iletiliyor mu?
- ☐ İç süreçler (risk, ramak kala, eğitim) dijital takip ediliyor mu?
İSG Uzmanı Notu
İSG’nin dijitalleşmesi, hem büyük bir kolaylık hem de yeni bir sorumluluk getirdi. Üç kritik nokta: (1) Sistemdeki kayıt esastır — denetimlerde artık birincil kontrol kriteri İSG-KATİP kayıtlarıdır; sahada her şey yolunda olsa bile, sistemde atama ve onay görünmüyorsa, işyeri hizmet almıyor sayılır. Bu yüzden dijital adımlar asla “sonra yaparız” denecek işler değildir. (2) Onay zinciri tamamlanmalı — atama tek taraflı bir işlem değildir; OSGB, işveren ve profesyonelin onayları zamanında tamamlanmazsa sözleşme otomatik düşer. Takvimi takip etmek, gecikmeyi önler. (3) Yazılımlar araçtır, amaç değildir — İSG-KATİP yasal uyumu, özel yazılımlar ise saha yönetimini (risk, ramak kala, eğitim, KKD takibi) kolaylaştırır; ancak hiçbir yazılım, gerçek saha denetiminin ve güvenlik kültürünün yerini tutmaz. Pratik öneri: dijital takvimi (atama bitiş tarihleri, sözleşme yenileme, periyodik kontroller) düzenli izleyin ve sorumluluğu net bir kişiye verin. Unutulmamalı: dijital sistemler işi şeffaflaştırır ve hızlandırır, ama doğru kullanıldıklarında; ihmal edildiklerinde ise en iyi niyetli işyerini bile zor durumda bırakabilirler.
Dijital Takibin Sağladığı Faydalar
İSG süreçlerinin dijitalleşmesi, kâğıt tabanlı ve dağınık takibe göre önemli avantajlar sunar. Her şeyden önce şeffaflık sağlar: kimin, hangi işyerinde, hangi tarihe kadar görevli olduğu tek bir merkezden görülebilir. İkincisi, manuel teftişe gerek kalmadan dijital denetim mümkün hale gelir; Bakanlık, İSG hizmeti almayan işyerlerini sistem üzerinden otomatik tespit edebilir. Üçüncüsü, atama süreleri, sözleşme yenilemeleri ve sertifika geçerlilikleri sistemde izlendiği için, insan kaynaklı hataların ve unutmaların önüne geçilir.
Ancak bu faydalar, sistemin doğru kullanılmasına bağlıdır. Dijital takip, işyerini denetime karşı korurken aynı zamanda her adımı kayıt altına aldığı için, eksik veya gecikmiş işlemler de aynı şeffaflıkla görünür hale gelir. Bu nedenle dijital sistemler, İSG yönetiminde bir kolaylık olduğu kadar bir disiplin gerektirir; en doğru yaklaşım, dijital süreçleri günlük İSG rutininin ayrılmaz bir parçası olarak görmektir. Böylece hem yasal uyum güvence altına alınır hem de işyerinin İSG performansı izlenebilir ve geliştirilebilir bir yapıya kavuşur.
Sıkça Sorulan Sorular
İSG-KATİP nedir, ne işe yarar?
İSG-KATİP’e nasıl giriş yapılır?
Sözleşme onaylanmazsa ne olur?
İBYS ile İSG-KATİP farkı nedir?
Bu konuyla ilgili diger rehberler
→ İSG Terimleri Sözlüğü
→ İSG Performans Göstergeleri (KPI)
→ İSG Yıllık Çalışma Planı ve Değerlendirme Raporu
→ İşyeri Periyodik Kontroller Takvimi Nasıl Oluşturulur?
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve Haziran 2026 itibarıyla geçerli uygulamalara dayanır. Sistem arayüzleri ve süreler güncellenebilir; güncel işlemler için e-Devlet ve İSG-KATİP resmi kaynaklarına ve yetkili İSG uzmanına başvurunuz.
