İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Kurulu, belirli büyüklükteki işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarını yürütmek üzere kurulması zorunlu olan resmi bir yapıdır. Kurul, işyerindeki tehlikeleri ve önlemleri değerlendirir, tedbirleri belirler, bunları rapor haline getirip işverene sunar ve uygulamayı izler. Bu rehberde İSG Kurulunun hangi işyerlerinde zorunlu olduğunu, kimlerden oluştuğunu, ne sıklıkla toplandığını ve görevlerini ele alıyoruz.
Kurulun yasal dayanağı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 22. maddesi ile buna dayanılarak çıkarılan ve 18.01.2013 tarih, 28532 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik”tir.
Hangi İşyerlerinde Zorunlu?
İSG Kurulu, elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde kurulur. Bu zorunluluk tehlike sınıfından bağımsızdır; az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli fark etmeksizin, 50 çalışan eşiğini aşan tüm işyerlerini kapsar. İki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: çalışan sayısı (≥50) ve işin süresi (6 aydan fazla sürekli iş).
Önemli bir ayrıntı: Aynı işverene ait olsa bile farklı adreslerdeki işyerleri ayrı değerlendirilir; 50 çalışan sınırı her işyeri için ayrı hesaplanır. Asıl işveren–alt işveren ilişkisinde ise özel kurallar geçerlidir:
| Durum | Kurul Kim Tarafından Oluşturulur? |
|---|---|
| Asıl işveren ≥50 çalışan | Asıl işveren (alt işveren çalışanları da sayıya dahil) |
| Alt işveren ≥50, asıl işveren <50 | Alt işveren oluşturur; asıl işveren temsilci atar |
| Her ikisi <50, toplam ≥50 | Birlikte ortak kurul (koordinasyon asıl işverende) |
Kurul Kimlerden Oluşur?
İSG Kurulu, işyerinin farklı fonksiyonlarını temsil eden üyelerden oluşur. Yönetmeliğe göre kurul üyeleri şunlardır:
- Başkan: İşveren veya işveren vekili
- Sekreter: İş güvenliği uzmanı (tam zamanlı uzman zorunluluğu olmayan işyerlerinde sekretarya; İK, personel, sosyal işler veya idari–mali işleri yürüten bir kişi tarafından yürütülür)
- İşyeri hekimi
- İnsan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari–mali işleri yürütmekle görevli bir kişi
- Bulunması halinde sivil savunma uzmanı
- Formen, ustabaşı veya usta (işyerindeki formen/ustabaşı/ustaların yarıdan fazlasının katıldığı toplantıda açık oyla seçilir)
- Çalışan temsilcisi (birden çok temsilci varsa baş temsilci)
İş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, görevli kişi ve sivil savunma uzmanı işveren tarafından atanır. Önemli bir güvence: Kurul üyeleri, kendilerine verilen görevleri yapmalarından dolayı haklarının kısıtlanamayacağı ve kötü muameleye maruz kalamayacakları yönünde yasal koruma altındadır.
Sahadan Örnek Vaka
Bir lojistik firması 50 çalışan eşiğini aşar, kurulu oluşturur ama tehlikeli sınıfta olduğu halde “iş yoğun” gerekçesiyle toplantıları üç ayda bire düşürür — üstelik bunu yazılı bir kurul kararına bağlamadan. Bir denetimde, atlanan toplantılar ve eksik tutanaklar uygunsuzluk olarak kaydedilir. Ders: Toplantı sıklığını uzatma, kurulun yazılı kararıyla olur ve tutanağa geçirilir; otomatik bir hak değildir. Yazılı karara dayanmayan toplantı atlamaları, denetimde doğrudan eksiklik sayılır.
Toplantı Sıklığı ve Düzeni
Kurullar ayda en az bir kez toplanır. Ancak kurul, işyerinin tehlike sınıfını dikkate alarak bu süreyi yazılı kararla uzatabilir:
| Tehlike Sınıfı | Toplantı Sıklığı (azami) |
|---|---|
| Çok tehlikeli | Ayda en az 1 (varsayılan) |
| Tehlikeli | 2 ayda 1’e uzatılabilir |
| Az tehlikeli | 3 ayda 1’e uzatılabilir |
Toplantının gündemi, yeri, günü ve saati en az 48 saat önce üyelere bildirilir. Gündem, sorunların ve projelerin önem sırasına göre belirlenir; üyeler değişiklik isteyebilir. Her toplantıda alınan kararlar bir tutanakla kayıt altına alınır ve oyların eşitliği halinde kararı başkanın oyu belirler. Alınan kararlar gereği yapılmak üzere ilgililere duyurulur.
Bazı durumlarda olağan periyot beklenmeden olağanüstü toplantı yapılır: ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazası halleri; yangın, doğal afet, kimyasal sızıntı gibi acil durumlar; ya da çalışan temsilcisi veya işverenden gelen yazılı talep. Bu hallerde kurul üyelerinden herhangi biri kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir.
Kurulun Görevleri
- ☐ İşyerine uygun İSG iç yönerge taslağı hazırlamak ve uygulamayı izlemek
- ☐ Tehlikeleri ve önlemleri değerlendirip işverene bildirimde bulunmak
- ☐ Çalışanlara İSG konularında yol göstermek
- ☐ Yangın, doğal afet, sabotaj için alınan tedbirleri ve ekipleri izlemek
- ☐ İşyerinin İSG durumuyla ilgili yıllık rapor hazırlamak
- ☐ Çalışmaktan kaçınma hakkı (6331 md.13) taleplerinde acilen toplanmak
- ☐ Tutarlı ve genel bir önleme politikası geliştirmek
İSG Uzmanı Notu
Kurulun en çok ihmal edilen yanı, alınan kararların takibinin yapılmamasıdır. Çoğu işyerinde toplantı yapılır, tutanak tutulur, ama bir önceki toplantının kararları kapanmadan yeni toplantıya geçilir. Pratik çözüm: Her tutanağın başına “geçen toplantı kararlarının durumu” diye bir bölüm ekleyin. Kapanmayan her karar bir sonraki gündeme otomatik taşınsın. Bu basit alışkanlık, kurulu “formalite” olmaktan çıkarıp gerçek bir karar mekanizmasına dönüştürür.
İSG Kurulu Neden Önemli?
İSG Kurulu, yalnızca yasal bir zorunluluğu yerine getirmek için kurulan bir yapı olarak görülmemelidir. Doğru işletildiğinde kurul, işyerindeki iş sağlığı ve güvenliği kültürünün kalbi haline gelir. Çünkü kurul, işverenin, uzmanların, hekimin ve çalışan temsilcisinin aynı masada buluştuğu tek düzenli mekanizmadır. Bu çeşitlilik, bir tehlikenin farklı açılardan değerlendirilmesini sağlar: işveren maliyet ve uygulanabilirliği, uzman teknik boyutu, çalışan temsilcisi ise sahadaki gerçek deneyimi masaya taşır.
Bu yapının en değerli yönü, iş kazalarının ve ramak kala olaylarının sistematik biçimde değerlendirilmesidir. Özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde, kaza ve ramak kala kayıtları toplantı gündeminin en önemli maddesini oluşturur. Bir ramak kala olayını ciddiye alıp önlem üretmek, aynı senaryonun gerçek bir kazaya dönüşmesini engelleyebilir. Kurul, bu proaktif önlemenin kurumsal zeminidir.
İç Yönerge ve Yıllık Rapor
Kurulun somut çıktılarından ikisi, iç yönerge ve yıllık rapordur. İSG iç yönergesi, işyerinin niteliğine uygun olarak hazırlanan ve işyerindeki iş sağlığı ve güvenliği kurallarını sistematik biçimde belirleyen temel belgedir. Kurul bu yönergenin taslağını hazırlar, işverenin onayına sunar ve uygulanmasını izler. İç yönerge, dağınık kuralları tek bir çerçevede toplayarak hem çalışanlar hem yöneticiler için net bir başvuru kaynağı oluşturur.
Yıllık rapor ise kurulun o yılki çalışmalarını değerlendirdiği belgedir. Kurul, geçmiş yılın iş sağlığı ve güvenliği durumunu analiz eder, elde edilen tecrübeye göre ertesi yılın çalışma programında yer alacak hususları belirler ve işverene tekliflerde bulunur. Bu rapor, işyerinin güvenlik performansının yıldan yıla nasıl geliştiğini gösteren kurumsal bir hafıza işlevi görür. Düzenli tutulduğunda, sürekli iyileştirmenin somut kanıtı haline gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
İSG Kurulu kaç çalışandan itibaren zorunlu?
Kurulun başkanı ve sekreteri kimdir?
Kurul ne sıklıkla toplanır?
Kurul kararları bağlayıcı mı?
Bu konuyla ilgili diger rehberler
→ İSG Kurulu Kararlarının Bağlayıcılığı
→ Destek Elemanı Görevleri ve Eğitimi
→ Diğer Sağlık Personeli (DSP)
→ İSG Yıllık Çalışma Planı ve Değerlendirme Raporu
Not: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve Haziran 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata dayanır. Kurul oluşumu için işyerinizin tehlike sınıfı ve organizasyon yapısını esas alın.
