OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi), işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini dışarıdan sağlayan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş özel kuruluşlardır. 6331 sayılı Kanun kapsamında işyerlerinin iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmesi zorunludur; OSGB’ler bu ihtiyacı karşılar.
Her işyeri, özellikle küçük ve orta ölçekli olanlar, kendi bünyesinde tam zamanlı iş güvenliği uzmanı ve hekim istihdam etmek zorunda değildir. OSGB’ler, bu işyerlerine ihtiyaç duydukları İSG hizmetlerini dışarıdan, profesyonel ve düzenli biçimde sunarak büyük kolaylık sağlar.
OSGB Ne İş Yapar?
OSGB’ler, işyerlerine kapsamlı bir İSG hizmet paketi sunar. Bu hizmetler, işyerinin İSG yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlar. OSGB’nin sunduğu başlıca hizmetler şunlardır:
- İş güvenliği uzmanı görevlendirmesi
- İşyeri hekimi görevlendirmesi
- Diğer sağlık personeli (gerektiğinde)
- Risk değerlendirmesi yapılması
- Acil durum planlarının hazırlanması
- İSG eğitimlerinin verilmesi
- Sağlık gözetimi ve muayeneler
OSGB Neden Tercih Edilir?
OSGB’ler, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için birçok avantaj sunar. En önemlisi, işyerinin kendi bünyesinde tam zamanlı uzman ve hekim istihdam etme yükünden kurtulmasıdır. Bu, hem maliyet hem de yönetim açısından kolaylık sağlar. Ayrıca OSGB’ler, farklı sektörlerde deneyim kazanmış profesyonel ekiplerle çalıştığı için, geniş bir uzmanlık birikimine erişim sunar.
OSGB Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Doğru OSGB seçimi, işyerinin İSG hizmetlerinin kalitesini doğrudan etkiler. OSGB seçerken değerlendirilmesi gereken başlıca kriterler şunlardır:
- Bakanlık yetki belgesinin güncel ve geçerli olması
- İşyerinin tehlike sınıfına uygun yetkili kadro
- Sektörel deneyim ve referanslar
- Hizmet kapsamının net tanımlanması
- Uzman ve hekimin işyerine ayıracağı süre
- İletişim ve erişilebilirlik
OSGB ile Çalışmanın Yasal Boyutu
Bir işyeri OSGB ile çalışsa bile, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yasal sorumluluk işverenden tamamen kalkmaz. OSGB hizmet sağlar ve rehberlik eder, ancak işyerinde güvenliğin sağlanması nihai olarak işverenin sorumluluğundadır. Bu nedenle işveren, OSGB ile çalışırken de süreci takip etmeli, OSGB’nin önerilerini uygulamalı ve iş birliği içinde çalışmalıdır.
Kendi İSG Birimini Kurmak mı, OSGB mi?
İşyerleri, İSG hizmetlerini iki şekilde alabilir: kendi bünyesinde iş güvenliği uzmanı ve hekim istihdam ederek (işyeri sağlık ve güvenlik birimi) veya OSGB’den hizmet alarak. Büyük ve çok tehlikeli işyerleri genellikle kendi birimini kurmayı tercih ederken, küçük ve orta ölçekli işletmeler için OSGB daha pratik ve ekonomiktir. Seçim, işyerinin büyüklüğüne, tehlike sınıfına ve ihtiyaçlarına göre yapılır.
OSGB Yetkilendirme Süreci ve Belgesi
OSGB’ler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilir. Bir kuruluşun OSGB olarak hizmet verebilmesi için tam zamanlı en az bir işyeri hekimi, bir iş güvenliği uzmanı ve bir diğer sağlık personeli bulundurması; ayrıca yönetmelikte belirtilen asgari fiziki şartları (muayene odası, ilkyardım ve acil müdahale alanı, bekleme yeri vb.) sağlaması gerekir. Yetkilendirme sonrası Bakanlık tarafından OSGB yetki belgesi düzenlenir. İşletmeler, hizmet alacakları OSGB’nin geçerli yetki belgesine sahip olup olmadığını İSG-KATİP sistemi üzerinden doğrulayabilir.
OSGB Hizmet Sözleşmesi ve İSG-KATİP Ataması
OSGB ile işletme arasındaki hizmet ilişkisi yazılı sözleşmeyle kurulur ve bu sözleşmeye dayanan uzman/hekim görevlendirmeleri İSG-KATİP sistemi üzerinden elektronik olarak atanır. Atama yapılmadan verilen hizmet yasal olarak geçersiz sayılabilir; bu nedenle sözleşme imzalandıktan sonra görevlendirmelerin İSG-KATİP’e işlendiğini teyit etmek önemlidir. Sözleşmede hizmetin kapsamı, uzmanın işletmede geçireceği asgari süre ve tarafların yükümlülükleri açıkça yer almalıdır.
OSGB Hizmet Süreleri Nasıl Belirlenir?
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin işletmede geçirmesi gereken asgari süre; işyerinin tehlike sınıfına (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) ve çalışan sayısına göre yönetmelikle belirlenir. Çalışan başına aylık olarak tanımlanan bu dakikalar, OSGB hizmetinin yeterliliğini ölçmenin temel kriteridir. Çok düşük ücret sunan bazı OSGB’lerin bu yasal süreleri karşılayamayabileceği unutulmamalı; hizmet kalitesi değerlendirilirken fiyatın yanı sıra taahhüt edilen sürelere de bakılmalıdır.
Sonuç
OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi), işyerlerine iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer İSG hizmetlerini dışarıdan sağlayan, Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlardır. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için maliyet ve yönetim kolaylığı sunar. Ancak OSGB ile çalışmak, işverenin İSG sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Doğru OSGB seçimi ve işverenin aktif iş birliği, etkili bir İSG hizmetinin anahtarıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ayrıca inceleyin: Çalışanların İSG Eğitimleri Yönetmeliği · Ulusal İSG Politika Belgesi · Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği
