İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, 6331 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılmış ve risk değerlendirmesi sürecini ayrıntılı biçimde düzenleyen yönetmeliktir. 29 Aralık 2012 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, kanunun risk değerlendirmesi ile ilgili genel hükmünü somut ve uygulanabilir kurallara dönüştürür.

Yönetmelik, risk değerlendirmesinin bir defaya mahsus yapılan bir işlem değil, sürekli ve dinamik bir süreç olduğunu vurgular. İşyerindeki her değişiklik, risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesini gerektirebilir. Bu yönüyle risk değerlendirmesi, yaşayan bir belgedir.

Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı

Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden yapılacak risk değerlendirmesinin usul ve esaslarını düzenlemektir. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki tüm işyerlerini kapsar. Yani kamu-özel ayrımı olmaksızın, çalışan istihdam eden her işyeri bu yönetmeliğe tabidir.

Yönetmelik, risk değerlendirmesini işverenin temel ve devredilemez bir yükümlülüğü olarak tanımlar. İşveren bu görevi bizzat yerine getirebileceği gibi, görevlendireceği kişi veya kuruluşlara da yaptırabilir; ancak sorumluluk her halükârda işverende kalır.

Risk Değerlendirmesi Ekibi

Yönetmeliğe göre risk değerlendirmesi, işverenin oluşturduğu bir ekip tarafından gerçekleştirilir. Bu ekip tek bir kişinin değil, farklı bakış açılarını bir araya getiren bir grubun çalışmasını gerektirir. Ekibin bileşimi, değerlendirmenin kalitesini doğrudan etkiler.

• İşveren veya işveren vekili
• İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi
• İşyerindeki çalışan temsilcileri
• Destek elemanları
• İşyerindeki bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen çalışanlar

Risk Değerlendirmesinin Aşamaları

Yönetmelik, risk değerlendirmesini sistematik aşamalara ayırır. Bu aşamalar sırayla ve eksiksiz takip edilmelidir. Her aşama bir sonrakinin temelini oluşturur.

1. Tehlikelerin tanımlanması: İşyerindeki tüm tehlike kaynakları sistematik biçimde belirlenir. Makineler, kimyasallar, çalışma ortamı, çalışma şekli ve psikososyal faktörler incelenir.
2. Risklerin belirlenmesi ve analizi: Tespit edilen her tehlikenin yol açabileceği zararın olasılığı ve şiddeti değerlendirilir. Bu aşamada risk değerlendirme yöntemleri kullanılır.
3. Risk kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması: Riskleri ortadan kaldıracak veya kabul edilebilir düzeye indirecek önlemler belirlenir.
4. Dokümantasyon: Tüm süreç ve kararlar yazılı hale getirilir ve saklanır.
5. İzleme ve gözden geçirme: Alınan önlemlerin etkinliği sürekli izlenir ve gerektiğinde güncellenir.

Risk Kontrol Adımlarında Öncelik Sırası

Yönetmelik, risklerin kontrolünde belirli bir öncelik sırası öngörür. Bu sıra, korunma hiyerarşisi olarak bilinir ve en etkili yöntemden en az etkili olana doğru ilerler. İşveren önce riski kaynağında ortadan kaldırmaya çalışmalı, bu mümkün değilse sırasıyla diğer tedbirlere geçmelidir.

Risk Değerlendirmesi Yenileme Süreleri

Yönetmelik, risk değerlendirmesinin işyerinin tehlike sınıfına göre belirli aralıklarla yenilenmesini zorunlu kılar. Bu süreler, tehlike düzeyi arttıkça kısalır çünkü yüksek tehlikeli ortamlar daha sık denetim gerektirir.

• Az tehlikeli işyerlerinde en geç 6 yılda bir
• Tehlikeli işyerlerinde en geç 4 yılda bir
• Çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2 yılda bir

Dokümantasyonun Önemi

Yönetmelik, risk değerlendirmesinin yazılı hale getirilmesini ve saklanmasını zorunlu kılar. Risk değerlendirmesi dokümanı; tespit edilen tehlikeleri, risk analizi sonuçlarını, alınan ve alınacak kontrol tedbirlerini ve değerlendirmeyi yapan ekibi içermelidir. Bu belge, denetimlerde işverenin yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kanıtıdır.

Dokümanın güncel tutulması da en az hazırlanması kadar önemlidir. İşyerinde yapılan her değişiklik, yeni eklenen her makine veya süreç dokümana yansıtılmalıdır. Güncel olmayan bir risk değerlendirmesi, hem yasal açıdan geçersiz sayılabilir hem de sahadaki gerçek riskleri yansıtmadığı için çalışanları koruyamaz.

Risk Değerlendirmesinde Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada sık karşılaşılan hatalar arasında risk değerlendirmesini bir kez yapıp rafa kaldırmak, çalışanları sürece dahil etmemek, tehlikeleri yüzeysel tespit etmek ve belirlenen tedbirleri hayata geçirmemek sayılabilir. Bu hatalar, risk değerlendirmesini kâğıt üzerinde bir formaliteye dönüştürür ve asıl amacından uzaklaştırır.

Sonuç

İSG Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, risk değerlendirmesini soyut bir kavram olmaktan çıkarıp somut, uygulanabilir bir sürece dönüştürür. Ekip oluşturma, aşamaları izleme, kontrol önceliklerini gözetme ve düzenli yenileme yükümlülükleriyle işyerlerinin risk yönetimini sistematik hale getirir. İşverenlerin bu yönetmeliğe uyması, hem yasal zorunluluk hem de etkili bir güvenlik kültürünün temelidir.

Sıkça Sorulan Sorular